ضرب المثل شماره (1-7)

ضرب المثل: گیله یابو مونه،خومرگه رضای،صاحبه ره ضرر.(ضرب المثل گالشی)              

ترجمه :به یابوی جلگه ای می ماند، به مرگ خود رضاست وبرای صاحب ضرر(1)

توضیح:یعنی ،فلانی طبیعت یابوی گیل را دارد،حاضر است جان بدهد و جلوتر نرود.
به آدم تنبل و نرو می گویند

(1): یابو گیل نمی تواند همپای قاطر کوهنوردی کند و وا می ماند.کوه نشینان به خاطر هوای خوش ییلاقی و خوراک سالم،قویتر و سالمتر از مشابه خود در جلگه های گیلان هستند.در بسیاری از مثلهای کوه نشینان نوعی خودخواهی و برتری جویی به چشم می خورد.

-------------------------------------------------------------------------------

 

 ضرب المثل شماره (2-7)

ضرب المثل: یه نفر ناز کونه گه ناز کش بداره.
یه نفر واز کونه گه دراز لگ بداره.(ضرب المثل گالشی و شرق گیلان)              

ترجمه :یک نفر ناز می کند که ناز کش داشته باشد

یک نفر می پرد که پای بلند و دراز داشته باشد

توضیح:
زورت را بسنج و به کاری اقدام کن؛
توکه نازت خریدار ندارد چرا ناز می کنی؛
نسنجیده طاغچه بالا مگذار.

 

--------------------------------------------------------------------------- 

 ضرب المثل شماره (3-7)

ضرب المثل:همه کسه زومه(1) شونه زن مئارون(2)، امه زومه پئر(ضرب المثل شرق گیلان)              

ترجمه :داماد همه کس می رود پیش مادرزن، مال ما پدر داماد.

توضیح:به کسی که بیراه می رود و کارهای عوضی می کند گویند؛در بدبیاری و نیامد کارها.

(1): زومه: داماد
(2): زن مارون،زومارون((مادر زن سلام))-از آیینهای بعد از عروسی است.داماد صبح بعد ازشب زفاف به دیدار مادر زن می رود و هدیه ای نیز از مادر زن می گیرد.


------------------------------------------------------------------------------- 

 ضرب المثل شماره (4-7)

ضرب المثل:نالبنده دوخون،اینه سوم بگیره(ضرب المثل شرق گیلان)              

ترجمه :نعلبند را صدا کن سُم این را بگیرد .

توضیح:به کسی گویند که در راه رفتن زیر پایش را نبیند و با پنجه پا اشیا ی رو قالی را پرت کند

------------------------------------------------------------------------------ 

 ضرب المثل شماره (5-7)

ضرب المثل:واگوده کولوش دسّه مونی(ضرب المثل گالشی)              

ترجمه :به دسته کاه باز شده می مانی(1)

توضیح:به آدم وارفته،شل و ول،پخش و پلا گویند


(1): هر دسته کاه ریسه ای از همان کاه بسته است، اگر ریسه باز شود کاه پراکنده و نا همبسته می شود

----------------------------------------------------------------------------- 

 ضرب المثل شماره (6-7)

ضرب المثل:می بزه گبه می پیچه( سک) زنه(ضرب المثل شرق گیلان)              

ترجمه :حرفی را که من زده ام گربه ام ( سگ من ) می زند( باز گو می کند)

توضیح:نوعی تحقیر است
اگر حرف زدن و فحش دادن و می دانستی،حرف مرا باز گونمی کردی.


------------------------------------------------------------------------------ 

 

 ضرب المثل شماره (7-7)

ضرب المثل:مو لافند وُسنِم، امّا گولونه(1) می گردن دره(ضرب المثل گالشی)              

ترجمه :من طناب را گسسته ام ، اما حلقه هنوز در گردن من است

توضیح:نیمی از گرفتاریها را حل کرده ام، اما هنوز کاملآ از شّر آن راحت نشده ام؛ هنوز آزاد نیستم


(1): گولونه،گولانه، حلقه بافته شده از عشقه، پیچک ، شاخه های نرم رونده که دور گردن گاو می بندند و طناب را به آن گره می زنند و باز می کنند.گولانه همیشه در گردن گاو باقی می ماند.

----------------------------------------------------------------------------

 ضرب المثل شماره (8-7)

ضرب المثل:گدا کوله بیچه، گدای ده(ضرب المثل شرق گیلان)              

ترجمه :زاییده ،توله گدا(گدازاده) گدا هست دیگر.

توضیح:آدم باید اصل و نصب داشته باشد،
از کوزه همان برون تراود که در اوست.

------------------------------------------------------------------------------- 

 ضرب المثل شماره (9-7)

ضرب المثل:روزگارگر بگردسته،امه سر فوگوردسته(ضرب المثل غرب گیلان)              

ترجمه :روزگار گشت و گشت بر سرما برگشت(خراب شد)

توضیح:در نهایت بدبیاری گویند.

-------------------------------------------------------------------------------- 

 

 ضرب المثل شماره (10-7)

ضرب المثل:پسّه قدّون وَه ترسِن(1)(ضرب المثل شرق گیلان)              

ترجمه :از کوتاه قدان باید ترسید

توضیح:کنایه از موذی گری کوتاه قدان.

(1): روزی انوشیروان بر ایوان بارگاه نشسته بود، مرد کوتاه قدی از راه رسید و گفت:ای امیر، به من ظلم شده است.خسرو گفت: کسی نمی تواند به کوتاه قدان ظلم کند.گفت: یا امیر، آن کس که به من ظلم کرده از من کوتاه قدتر است
( از حکایات عربی عبید زاکانی)


-------------------------------------------------------------------- 

 

 

منبع: فرهنگ مثلها و اصطلاحات گیل و دیلم

محمود پاینده لنگرودی