ضرب المثل شماره (1-20)

 

ضرب المثل: ناجه امی دیله سربومونس.(ضرب المثل شرق گیلان-گالشی) 

/بمانست. (ضرب المثل غرب گیلان)     

ترجمه : آرزو به دل ما ماند.

 توضیح:...که تو کاری را به پایان برسانی ؛...که کاری بکنیم و سرخر پیدا نشود.

--------------------------------------------------

 

ضرب المثل شماره (2-20)

 

ضرب المثل: گوسنده مونم ، هر جا بوشوم خو پشم سر خوسم.

(ضرب المثل گالشی) 

 

ترجمه : به گوسفند می مانم ، هر جا بروم روی پشم خود می خوابم.

 

 توضیح: پایم را به اندازه گلیمم دراز می کنم ؛چشمداشتی از کسی ندارم ؛

قانعم و حدود خود را می دانم.

--------------------------------------------------

 

ضرب المثل شماره (3-20)

ضرب المثل: کنار موجه (کنار مَجَه) میان خوس.(ضرب المثل شرق گیلان-غرب گیلان) 

ترجمه : کنار گرد است میان خواب.

کنار می گردد و میان می خوابد؛ 

 توضیح: هیچکاره و همه کاره است ؛ نخود هر آش ؛ وسط می خوابد و کرایه لحاف نمی دهد.

--------------------------------------------------

  

ضرب المثل شماره (4-20)

ضرب المثل: خوشکه کله یه سگ نچره.(ضرب المثل غرب گیلان) 

ترجمه : برزمین خشک بی حاصل سگ نمی چرد.

 توضیح: بر درِ خانه آدم بی خیر و برکت نمی روند؛

مرغ جایی می رود کانجاست آب و دانه ای. (ملک الشعرای بهار)

--------------------------------------------------

 

ضرب المثل شماره (5-20)

 

ضرب المثل: چادَر به سر ، کوش به پا/فاطمه نِسا، می خونه بپا.(ضرب المثل شرق گیلان) 

 

ترجمه : چادر به سر ، کفش به پا/فاطمه نسا مواظب خانه ام باش.

 

 توضیح: به زنان محله گرد که خانه وزندگی خود را به امید همسایه رها می کنند ، گویند.

--------------------------------------------------

 

ضرب المثل شماره (6-20)

 

ضرب المثل: جو - نون بوخوردی مگه ؟(ضرب المثل گالشی) 

 

ترجمه : نان جو خوردی مگر؟

 

 توضیح: چرا هار شدی؛چرا این قدر ورجه و ورجه می کنی؟(1)

(1):جو کوهی را به قاطر می دهند وبسیار گرم و مقوی است.از آرد جو نان کولاس می پزند و به آن ((جو نان )) می گویند.

----------------------------------------------------

 

ضرب المثل شماره (7-20)

 

ضرب المثل: توربه ولگ خوره ، گورَشه فوسَنجَن کونه.(ضرب المثل غرب گیلان) 

 

ترجمه : برگ ترب می خورد ، آروغ فسنجان می کند.

 

 توضیح: لاف می زند ؛ چاخان می کند ؛ قمپز در می کند.

--------------------------------------------------

 

ضرب المثل شماره (8-20)

 

ضرب المثل: تا شئال داد نکونه ، سگ جواب نِدنه.(ضرب المثل شرق گیلان) 

 

ترجمه : تا شغال فریاد نکند ، سگ جواب نمی دهد.

 

 توضیح: تا کار را خراب نکنی ، کسی پا پیچ تو نخواهد شد ؛

کرم درخت از خود درخت است؛

جوابِ  های ، هویه.

----------------------------------------------------

 

ضرب المثل شماره (9-20)

 

ضرب المثل: خبر بور چه موندنه؟ مَلی.(ضرب المثل شرق گیلان) 

خبر بور چه مونه؟ مَلی.(ضرب المثل گالشی) 

 

ترجمه : خبربر(سخن چین) به چه ماند؟ به ماده سگ.

 

 توضیح: سگ ماده برای تغذیه توله هایش به هر خانه سر می زند؛

خبر چین از ماده سگ هم کمتر است ؛

هرکه غیب دگران پیش تو آورد و شمرد

              بی گمان عیب تو پیش دگران خواهد برد.

--------------------------------------------------

 

ضرب المثل شماره (10-20)

 

ضرب المثل: شئال بوتن: تی خونه خراب.بوته:ای لوم نوبو لومه دیگه.(ضرب المثل شرق گیلان) 

 

ترجمه : شغال را گفتند: خانه ات خراب.گفت: این خار زار(جنگل) نشد خار زاردیگر.

 

 توضیح: جهان تنگ نیست ، اینجا نشد جای دیگر؛

درویش هر کجا که شب افتد سرای اوست.

 

 

--------------------------------------------------

 

منبع: فرهنگ مثلها و اصطلاحات گیل و دیلم

 

محمود پاینده لنگرودی